Wielkanoc 2026

niedziela, 5 kwietnia 2026

200 dni temu

Wielkanoc
Wikimedia Commons / pl.wikipedia.org

Wielkanoc

Wielkanoc, znana również jako Niedziela Wielkanocna lub Zmartwychwstanie Pańskie, to najstarsze i najważniejsze chrześcijańskie święto, celebrujące misterium paschalne Jezusa Chrystusa: jego mękę, śmierć i zmartwychwstanie. Jest to kulminacyjny moment cyklu paschalnego, obchodzony przez Kościoły chrześcijańskie, które wyznają Nicejskie wyznanie wiary. Początkowo Wielkanoc rozwinęła się z żydowskich obrzędów Pesach, celebrowanych przez uczniów Chrystusa w duchu i prawdzie. Po oddzieleniu Kościoła od Synagogi, święto stało się doroczną uroczystością poprzedzoną postem, sprawowaną jako całonocne czuwanie, czyli Wigilia Paschalna.

Wigilia Paschalna, będąca sercem Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego, rozpoczyna się w sobotę po zapadnięciu zmroku i powinna zakończyć się przed świtem. W tym czasie opowiadano historię zbawienia, zwieńczoną wydarzeniami paschalnymi z udziałem Jezusa Chrystusa, i składano eucharystyczną ofiarę. Z czasem święto przyjęło formę trzydniowych obchodów, znanych jako Triduum Paschalne, poprzedzonych czterdziestodniowym okresem przygotowania – Wielkim Postem. Okres wielkanocny trwa pięćdziesiąt dni, aż do święta Zesłania Ducha Świętego.

Historia Wielkanocy sięga początków chrześcijaństwa. Teksty biblijne, takie jak 1 Kor 5,7–8 i Pierwszy List św. Piotra, wskazują na narodziny Paschy chrześcijańskiej, obchodzonej liturgicznie oddzielnie od żydowskiej, już w okresie apostolskim. Do końca III wieku Wielkanoc była jedyną doroczną uroczystością chrześcijańską. Wszystkie tajemnice, które później zostały rozdzielone na poszczególne święta w roku liturgicznym, w tym pierwszym okresie zawierały się w obchodach Wielkiej Nocy, stanowiąc jej treść. Zawierała ona całą historię zbawienia.

W II wieku pojawił się spór dotyczący sposobu świętowania Wielkanocy. Biskup Efezu, Polikrates, reprezentujący biskupów Azji Mniejszej, celebrował święta paschalne w ten sam dzień miesiąca księżycowego co żydowskie Pesach, czyli 14 dnia miesiąca nisan, niezależnie od dnia tygodnia. Kwadrodecymani, jak ich nazywano, kładli nacisk na celebrację zbawczej śmierci Chrystusa. Rzym natomiast opowiedział się za tradycją aleksandryjską, świętującą w niedzielę po passze żydowskiej, co akcentowało Zmartwychwstanie. Spór ten został załagodzony przez Ireneusza z Lyonu.

W czasie Soboru Nicejskiego I w 325 roku wszystkie kościoły świętowały Wielkanoc w niedzielę. Jednak nadal istniał problem z wyznaczaniem daty święta. Początkowo datę ustalano na podstawie obliczeń astronomicznych dokonywanych przez Żydów dla wyznaczenia Pesach. Na przełomie II i III wieku Żydzi przyjęli nowy sposób obliczania, który nie respektował zasady, że Pesach powinno przypadać w pierwszą pełnię księżyca po wiośnie.

W Polsce Wielkanoc jako Zmartwychwstanie Pańskie wyznacza się obecnie na pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Nie jest to uniwersalnie ustalone. Tradycje wielkanocne w Polsce obejmują wiele zwyczajów, takich jak święcenie pokarmów w Wielką Sobotę oraz składanie sobie życzeń i dzielenie się jajkiem w Wielką Niedzielę. Poniedziałek Wielkanocny, czyli Śmigus-dyngus, charakteryzuje się wzajemnym oblewaniem się wodą.

Obecnie Wielkanoc pozostaje najważniejszym świętem w kalendarzu liturgicznym Kościoła Katolickiego w Polsce. Jest to czas zadumy, refleksji, ale także radości i rodzinnych spotkań. Celebracja Wielkanocy wzmacnia poczucie wspólnoty religijnej i kulturowej, a jej tradycje, choć zakorzenione w historii chrześcijaństwa, są wciąż żywe i pielęgnowane w polskim społeczeństwie.

Obchodzone również w 2026

Kraje, w których ta data jest świętem państwowym:

Wielkanoc w innych latach

RokData
2021niedziela, 4 kwietnia
2022niedziela, 17 kwietnia
2023niedziela, 9 kwietnia
2024niedziela, 31 marca
2025niedziela, 20 kwietnia
2026niedziela, 5 kwietnia
2027niedziela, 28 marca
2028niedziela, 16 kwietnia
2029niedziela, 1 kwietnia
2030niedziela, 21 kwietnia
2031niedziela, 13 kwietnia

Inne święta w Polska 2026

← Wszystkie święta w Polska 2026