Nieuwjaarsdag 2026

donderdag 1 januari 2026

294 dagen geleden

Nieuwjaarsdag
Wikimedia Commons / nl.wikipedia.org

Nieuwjaarsdag

Nieuwjaarsdag, de dag waarop het begin van het nieuwe jaar wordt gevierd, valt in de westerse wereld op 1 januari. Deze datum is de dag na oudejaarsavond en komt voort uit de Juliaanse kalender die in 45 v.Chr. door Julius Caesar werd ingevoerd. Voordien begon het Romeinse nieuwe jaar op 1 maart. De Romeinen offerden op 1 januari aan de god Janus, naar wie de maand januari is vernoemd, om hem gunstig te stemmen voor het komende jaar. Met de invoering van het christendom poogde de Kerk heidense gebruiken rond Nieuwjaar te beëindigen, en werd 1 januari uitgeroepen tot het Hoogfeest van Maria Moeder van God. In 1575 besloot de Spaanse landvoogd Requesens dat het nieuwe jaar officieel op 1 januari begon in de Lage Landen, waarmee de variërende jaarstijlen in verschillende regio's werden gestandaardiseerd.

De viering van Nieuwjaarsdag is geworteld in prehistorische tradities. Oude volkeren zoals de Babyloniërs vierden het nieuwe jaar met rituelen om onheil af te wenden, zoals een koningsoffer. De Zonnewende, beginnend rond 21 december wanneer de dagen langer worden, was eveneens een prehistorisch begin van een nieuwe cyclus. De Germaanse oud-en-nieuwviering, bekend als het Joelfeest, duurde twaalf dagen en nachten en begon op 21 december, de langste nacht van het jaar, en eindigde op 1 januari. Veel huidige gebruiken, zoals het luiden van klokken en het afsteken van vuurwerk, zijn terug te voeren op het verdrijven van geesten en demonen die rond deze tijd actief zouden zijn. Het aanbieden van offers aan deze geesten om vruchtbaarheid en groei te bevorderen, heeft zich ontwikkeld tot eet- en drinktradities zoals oliebollen en uitgebreide maaltijden.

De periode van Kerst tot Driekoningen wordt nog steeds als een feestelijke periode beschouwd in Nederland. Veel bedrijven zijn gesloten en schoolvakanties vallen in deze tijd. Kerstbomen blijven vaak staan tot na Driekoningen, wat duidt op de voortdurende invloed van oude heidense tradities. Een ander gebruik is het ontsteken van nieuwjaarsvuren, dat tegenwoordig terug te vinden is in traditionele kerstboomverbrandingen. Dit symboliseerde vroeger het doven van oude vuren en het ontsteken van nieuwe om het oude jaar te vernietigen en het nieuwe te verwelkomen.

Op 1 januari wenst men elkaar in Nederland "een gelukkig nieuwjaar" of "het beste". Het geven van cadeautjes en nieuwjaarsgiften heeft een lange geschiedenis, al gebruikelijk bij de Romeinen. Vroeger was het in Nederland gebruikelijk dat mensen geld probeerden af te bedelen met rijmende nieuwjaarswensen. Tegenwoordig brengen tijdschrift- en krantenbezorgers hun beste wensen over. Het sturen van kerst- en nieuwjaarskaarten en het bijwonen van nieuwjaarsrecepties zijn ook gangbare praktijken. In sommige delen van Nederland ontvangen kinderen die "het nieuwe jaar komen winnen" snoepgoed, fruit en noten van buren en familieleden.

Een relatief modern gebruik is de nieuwjaarsduik, die sinds 1960 plaatsvindt. Hierbij storten mensen zich massaal in koud open water, soms in zwemkleding, soms verkleed. Daarnaast zijn er diverse nieuwjaarsconcerten en sportevenementen. Het Wiener Philharmoniker geeft een jaarlijks Nieuwjaarsconcert in Wenen dat internationaal wordt uitgezonden. Het Nederlands Blazers Ensemble organiseert ook een Nieuwjaarsconcert in Amsterdam, dat alleen in Nederland te zien is. In Garmisch-Partenkirchen vindt op 1 januari een schansspringwedstrijd plaats, onderdeel van het Vierschansentoernooi.

Nieuwjaarsdag in Nederland is vandaag de dag een combinatie van eeuwenoude riten en moderne festiviteiten. Het is een moment van reflectie, het maken van goede voornemens en het vieren van het begin van een nieuwe cyclus, verstrengeld met tradities die de verbinding met het verleden levend houden.

Ook gevierd in 2026

Landen waar deze datum een officiële feestdag is:

Nieuwjaarsdag in andere jaren

JaarDatum
2021vrijdag 1 januari
2022zaterdag 1 januari
2023zondag 1 januari
2024maandag 1 januari
2025woensdag 1 januari
2026donderdag 1 januari
2027vrijdag 1 januari
2028zaterdag 1 januari
2029maandag 1 januari
2030dinsdag 1 januari
2031woensdag 1 januari

Andere feestdagen in Nederland 2026

← Alle feestdagen in Nederland 2026